Geschreven door Aziz Talat

Het scenario waar niemand over wil beginnen, en precies daarom staat het in veel VOF-contracten niet. Terwijl het gevolg groot is: valt een vennoot weg en is er niets geregeld, dan loopt de VOF het risico dat hij eindigt. Hieronder de drie bedingen die dat voorkomen.

Wat er gebeurt als je niets regelt

Een VOF is een overeenkomst tussen personen. Valt een van die personen weg, dan kan die overeenkomst eindigen.

Zonder regeling loop je dus het risico dat de VOF moet worden ontbonden op het moment dat een vennoot overlijdt of blijvend arbeidsongeschikt raakt. Terwijl er klanten, personeel en lopende opdrachten zijn.

Daar komt de erfgenamenkant bij. Zonder afspraken is niet duidelijk wat de nabestaanden krijgen, wanneer, en of de onderneming dat kan opbrengen. Dat is een slecht moment voor een onderhandeling.

De drie bedingen

Het voortzettingsbeding bepaalt dat de overblijvende vennoten de onderneming mogen voortzetten na het overlijden of uittreden van een vennoot. Dit is het beding dat voorkomt dat de VOF simpelweg eindigt.

Het verblijvensbeding regelt dat het aandeel van de vertrekkende of overleden vennoot bij de overblijvende vennoten blijft, meestal tegen een afgesproken vergoeding.

Het overnamebeding geeft de overblijvende vennoten het recht, of de plicht, om het aandeel over te nemen.

In de praktijk combineer je ze. Zonder minstens een voortzettings- en een verblijvens- of overnamebeding is de continuïteit van je VOF niet geregeld.

Wat er in het overnamebeding hoort

Een beding dat alleen zegt "de overige vennoten nemen over" is niet genoeg. Regel:

• wie mag of moet overnemen

• hoe de waarde wordt bepaald, en volgens welke methode

• hoe de goodwill wordt berekend

• welke peildatum geldt

• hoe en binnen welke termijn wordt betaald

• of er een verzekering wordt gebruikt om die betaling te kunnen doen

• wat er gebeurt bij blijvende arbeidsongeschiktheid, in plaats van alleen bij overlijden

Dat laatste punt wordt het vaakst overgeslagen. Overlijden staat er nog wel eens in, langdurige arbeidsongeschiktheid niet. Terwijl dat statistisch vaker voorkomt en lastiger is: de vennoot is er nog, werkt niet mee, maar heeft wel een winstaandeel. Bepaal dus vanaf welke periode van uitval de regeling in werking treedt.

Het geld om over te nemen

Een overnamebeding is een papieren afspraak. De vraag is of de overblijvende vennoten het bedrag kunnen betalen.

Daarvoor bestaat de combinatie met een verzekering. Een levensverzekering op het leven van elke vennoot, die uitkeert aan de anderen, geeft hun de middelen om het aandeel over te nemen zonder de onderneming leeg te trekken.

Voor arbeidsongeschiktheid geldt hetzelfde principe, met een arbeidsongeschiktheidsverzekering. Dat is bovendien de verzekering die de vennoot zelf beschermt, want een VOF-vennoot heeft geen recht op een uitkering vanuit de werknemersverzekeringen.

Laat de hoogte van die dekking aansluiten op de waardering in je contract. Een overnamesom van drie ton met een dekking van één ton lost weinig op.

De fiscale kant

Voor de overleden of uittredende vennoot is er in beginsel sprake van staking, met stakingswinst over de stille reserves, de goodwill en een eventuele oudedagsreserve.

Bij overlijden bestaan onder voorwaarden doorschuiffaciliteiten, waardoor er niet direct hoeft te worden afgerekend. Of die van toepassing zijn, hangt af van de feiten en van de manier waarop wordt voortgezet.

Dat maakt de vormgeving van je bedingen ook fiscaal relevant: de manier waarop de overname is geregeld, bepaalt mede of doorschuiven mogelijk is. Zie Een vennoot stapt uit de VOF.

Stem het af op je testament

Dit is de meest gemaakte fout. Het VOF-contract zegt dat het aandeel naar de medevennoten gaat, terwijl het testament de onderneming aan de kinderen toebedeelt.

Twee documenten die elkaar tegenspreken, op het slechtst denkbare moment. Laat ze op elkaar aansluiten.

Veelgestelde vragen

Erven mijn kinderen automatisch mijn plek in de VOF?
Nee. Vennootschap zijn is niet zomaar overdraagbaar. Zonder regeling erven zij een vordering of ontstaat er een discussie, geen vennootschapsplek.

Wat als de vennoot niet overlijdt maar langdurig ziek is?
Dan geldt de regeling alleen als je die expliciet hebt opgenomen. Overlijden en arbeidsongeschiktheid zijn twee aparte scenario's.

Is een verzekering verplicht?
Nee, maar zonder verzekering is de vraag waar het overnamebedrag vandaan komt.

Kan ik dit later nog regelen?
Ja, door het VOF-contract aan te passen. Doe dat wel op een moment dat iedereen gezond is, want dan is het een zakelijk gesprek. Zie VOF-contract.

Tot slot

Zonder voortzettingsbeding kan het wegvallen van één vennoot het einde van de VOF betekenen. Dat is een groot gevolg voor een afspraak die op één alinea past.

Loop je contract na op drie punten: staat er een voortzettingsbeding in, is de waardering en betaling van een overname geregeld, en dekt de regeling ook arbeidsongeschiktheid en niet alleen overlijden?

Wil je hierover sparren? Plan een vrijblijvend gesprek in.