Geschreven door Aziz Talat

De zorg is de sector waar de discussie over schijnzelfstandigheid het hardst speelt. Daar komt een fiscale eigenaardigheid bovenop: werk je via een instelling, dan is je omzet vaak juist wél belast met btw, terwijl je collega in loondienst niets merkt. Hieronder allebei uitgelegd.

De btw-verrassing: detachering is belast

Veel zzp'ers in de zorg gaan ervan uit dat hun omzet vrijgesteld is. Dat hangt af van wat je precies levert.

Verricht je zelf de behandeling aan de patiënt en voldoe je aan de voorwaarden, dan is die prestatie vrijgesteld. Zie Btw-vrijstelling in de zorg.

Stel je jezelf beschikbaar aan een instelling die de zorg verleent, dan is dat in beginsel een personeelsdienst. Die is belast met 21 procent, ook als jij BIG-geregistreerd bent.

Het onderscheid zit dus niet in je diploma maar in de vraag wie de zorg levert: jij aan de patiënt, of jij aan de instelling.

Een regulier uitzendbureau dat zorgpersoneel uitzendt moet altijd 21 procent rekenen. Voor doktersassistenten en praktijkondersteuners geldt dat werk als uitzendkracht of gedetacheerde belast is.

Onder voorwaarden bestaat er een regeling voor het ter beschikking stellen van personeel binnen de zorg, maar daar gelden strikte eisen aan. Ga er niet vanuit dat die op jou van toepassing is zonder dat te laten toetsen.

Waarom dit financieel uitmaakt

Reken je ten onrechte geen btw, dan komt de naheffing bij jou. Je opdrachtgever heeft dan al betaald en is niet verplicht het verschil bij te leggen.

Reken je ten onrechte wél btw aan een vrijgestelde zorginstelling, dan kan die instelling de btw niet aftrekken. Dan wordt jouw factuur voor hen 21 procent duurder, en dat merk je bij de volgende onderhandeling.

Zoek dit dus uit vóór je begint, niet bij de jaarafsluiting.

Schijnzelfstandigheid: waarom juist in de zorg

De zorg heeft alle kenmerken die de discussie oproepen. Je werkt op een locatie van de opdrachtgever, in een rooster, met hun protocollen en hun materiaal, vaak naast werknemers die precies hetzelfde doen.

Dat raakt het gezagscriterium, en dat is nou net het criterium dat de doorslag geeft.

Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer. Naheffingen kunnen in beginsel teruggaan tot die datum. In 2026 worden er geen verzuimboetes opgelegd, maar bij opzet of grove schuld kan er wel een vergrijpboete volgen, en die coulance vervalt per 1 januari 2027. Zie Schijnzelfstandigheid.

Nieuw per 31 december 2026: het uurtarief van 36 euro

Dit raakt de zorg direct. Per 31 december 2026 geldt een rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst bij een beloning van ten hoogste 36 euro per uur.

Bij zo'n tarief wordt aangenomen dat er een dienstverband is. De opdrachtgever moet dan aantonen dat dat niet zo is.

Een deel van de zorgtarieven ligt rond of onder die grens. Werk je daaronder, dan verschuift de bewijslast, en instellingen zullen daar hun inhuurbeleid op aanpassen. Houd daar rekening mee in je planning voor volgend jaar.

Hoe je je positie versterkt

Werk met een afgebakende opdracht in plaats van open beschikbaarheid.

Zorg voor meerdere opdrachtgevers. Eén opdrachtgever die je fulltime inzet, is het duidelijkste signaal van een dienstverband.

Bepaal zelf je planning waar dat kan, en leg vast dat je opdrachten mag weigeren.

Gebruik waar mogelijk je eigen materiaal, sluit je eigen beroepsaansprakelijkheidsverzekering af en draag je eigen risico.

Presenteer je als onderneming: eigen inschrijving, eigen facturen, eigen tarief.

En leg de feitelijke gang van zaken vast, niet alleen de bedoeling in het contract. Bij een controle wordt naar de praktijk gekeken.

Wat je zelf moet regelen als zzp'er

Je hebt geen werkgever die dingen voor je opvangt.

Arbeidsongeschiktheid. Je hebt geen recht op een uitkering uit de werknemersverzekeringen. Een AOV is in de zorg geen luxe, want je inkomen hangt aan je fysieke inzetbaarheid.

Pensioen. Bouw je niet automatisch op. Let op: voor sommige zorgberoepen bestaat een verplichte beroepspensioenregeling. Zoek uit of die op jou van toepassing is voordat je aanneemt dat je vrij bent.

Reserveren voor de aanslag. Er wordt niets ingehouden. Zet elke maand een percentage van je omzet apart.

Je uren. Houd een urenregistratie bij voor het urencriterium van 1.225 uur. Zie Het urencriterium.

Veelgestelde vragen

Moet ik btw rekenen aan de instelling waar ik werk?
Als je jezelf ter beschikking stelt in plaats van zelf de behandeling aan de patiënt te verrichten, in beginsel wel. Laat je situatie beoordelen.

Ik werk alleen voor één zorginstelling. Is dat een probleem?
Het is een risicofactor, geen automatische diskwalificatie. In combinatie met rooster, protocollen en gezag wordt het wel een sterk signaal.

Wat gebeurt er als mijn tarief onder 36 euro ligt?
Vanaf 31 december 2026 geldt dan een rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst. Je opdrachtgever moet aantonen dat het geen dienstverband is.

Wie draait op voor een naheffing?
Bij de loonheffingen is dat de opdrachtgever. Bij de btw ben jij het als je te weinig hebt gefactureerd.

Tot slot

Twee dingen bepalen je positie als zzp'er in de zorg: of jouw prestatie een behandeling is of een personeelsdienst, en of de samenwerking eruitziet als ondernemerschap of als een dienstverband.

Ligt je tarief rond de 36 euro per uur, bespreek dan nu al met je opdrachtgevers hoe zij daarmee omgaan. Dat gesprek voer je liever in het najaar dan in januari.

Wil je hierover sparren? Plan een vrijblijvend gesprek in.